Thông báo nho nhỏ

Xin có một thông báo nhỏ, không ảnh hưởng gì đến ai cả, nhưng cứ xin phép trình bày để các bạn không bỡ ngỡ nếu phát hiện ra. Đấy là trong những ngày tới đây, tôi sẽ tìm sạn nhỏ của “Áo dài Hà Bắc” và sửa lại.

Sạn nhỏ này chỉ bao gồm lỗi đánh máy, lỗi chính tả hoặc một số từ bị sai vì người viết đã viết trong lúc không tỉnh táo. Ví dụ như ở chương Ba, gần đây tôi phát hiện mình đã viết Nguyễn Cảnh cao hơn Thụy Kha tận…hai cái đầu. Có lẽ trong lúc viết, tôi nghĩ đến…một cái đầu thôi, cho nên tôi bỏ chữ “hai”. Tôi thích sự chênh lệch chiều cao, nhưng không hề có ý định viết voi đi cặp với chuột.

Nói vui là thế, nếu các bạn đọc thấy lỗi nhỏ nào thì xin chỉ ra giúp. Lỗi ở đây không liên quan đến nội dung truyện vốn không sửa được. Lỗi xưng hô vùng miền tôi cũng xin phép không sửa vì vốn chuyện xưng hô trong truyện đã bị buộc đổi khác đi so với thực tế.

Sẽ có chương mới của “Nón lá Ba Tri” trong tuần tới. Ngày lành.

Advertisements

[Tản mạn] Đôi lời ngày Tết

Sắp đến phút giao thừa, tôi muốn chúc tất cả những ai đã, đang, hoặc sẽ đọc blog này một năm mới thân tâm an lạc. Vẫn là lời chúc cũ, nhưng mỗi năm qua đi, chúng ta mới càng trân quý thân thể khoẻ mạnh và tâm hồn bình yên.

Xin chân thành cảm ơn tất cả mọi người, đặc biệt là những bạn đã để lại vài dòng bình luận, dù ngắn dù dài. Không cần là những lời tuyên dương ủng hộ, chỉ cần là tâm sự thật lòng thì dù các bạn có ghét bỏ những tác phẩm của tôi, tôi vẫn cảm thấy rất vui.

Dự án duy nhất tôi đang theo đuổi là “Nón lá Ba Tri”. Có rất nhiều lời muốn nói về dự án này, nhưng tôi xin phép để dành đến cuối vì nói trước bước không qua. Tôi mong bản thân mình không bỏ dở dự án này và sẽ bước đến cuối chặng đường.

Và cuối cùng, mong là tất cả chúng ta vẫn háo hức khi xuân về. Càng lớn, tôi càng nhận ra cảm giác háo hức dễ phai đi. Tết ngày nay có lẽ không còn khiến chúng ta vui vẻ nữa, nhưng rất hy vọng là vẫn còn một điều gì đấy, có thể nhỏ nhoi như một thức quà ngon, khiến chúng ta háo hức hướng về ngày xuân.

Với riêng tôi, tôi nhớ bánh chưng, giò thủ, canh măng, nem rán của mâm cỗ miền Bắc bên ngoại, nhớ cả bánh tét, thịt kho nước dừa, khổ qua hầm của mâm cỗ miền Nam bên nội. Đã viết nhiều về văn hoá miền Bắc nên sắp tới, cùng với dự án “Nón lá Ba Tri”, tôi sẽ dành nhiều tâm huyết cho miền Nam hơn.

Thế nhưng, dù ở miền nào, thậm chí là ở đất nước nào, tôi rất mong các bạn cảm thấy ấm áp vào ngày Tết. Xin chúc những cây viết trẻ trên khắp thế giới sẽ tiếp tục viết truyện Việt bằng Tiếng Việt thật đẹp, và các bạn độc giả trẻ cũng tiếp tục ủng hộ những dự án truyện Việt như thế. Mỗi năm qua đi, tôi lại tha thiết mong mỏi sự phát triển của truyện Việt và văn hoá Việt, bởi “Tiếng Việt còn trong mọi người, người Việt thì còn nước non”.

[Tản mạn] khép màn

Tôi ước gì chúng ta có thể khép màn.

Bây giờ đây, khi năm 2017 kết thúc rồi, chúng ta sẽ tự bảo, ôi may quá đến lúc khép màn rồi. Khép rồi quên và bắt đầu lại. Nhưng không. Quá khứ vẫn ám ảnh hiện tại và tương lai, và chúng ta không biết cuộc đời mình là hài kịch hay bi kịch, nhạt nhẽo hay nhiều cao trào, tràn ngập nụ cười hay đong đầy nước mắt. Tận cho đến giây phút cuối cùng, chúng ta không thể nào biết được.

Tôi từng để một dòng ghi chú trên blog này là “viết để rồi quên”, giống như cách mỗi thương hiệu có một dòng ghi chú ngắn gọn trong mỗi đoạn quảng cáo. Đấy là thương hiệu của tôi, là điều tôi muốn nhắn nhủ đến bạn đọc và chính mình.

Viết để rồi quên.

Phép màu kỳ diệu nhất trên cuộc đời này là được phép quên. Hình phạt đau đớn nhất lại chính là bị lãng quên. Trong ngữ cảnh của bài tản mạn này, tôi muốn nói đến khả năng quên đi những chuyện không hay, tức là phép màu kỳ diệu nhất. Giá như mình quên đi và không suy nghĩ gì nữa, mọi buồn đau sẽ nhạt đi nhanh lắm.

Nhưng cũng không ổn.

Nếu mình không nhớ thứ gì làm mình đau khổ, buồn bực, mình sẽ lại giẫm phải cái đinh đáng ghét ấy một hoặc nhiều lần nữa. Thế nên mình phải nhớ. Nhưng nhớ thì mình nặng lòng. Vòng luẩn quẩn này không có lời giải đáp. Thế nào thì mình cũng…bó tay đầu hàng.

Tôi hay viết ra một vấn đề và không bao giờ nghĩ được cách giải quyết. Tôi viết ra chỉ vì cảm thấy mình phải viết ra, không viết không được. Quy lại thì tôi “viết để mà viết” thôi, chẳng có mục đích gì cả.

Thế mà mỗi người đều rất cần một mục đích trong cuộc đời. Mục đích của riêng mình và dành cho riêng mình. Trong năm 2018, tôi muốn mình tìm ra mục đích ấy. Còn mục tiêu ngắn hạn hơn là đừng làm bản thân mình đau nữa, phải nhớ mình từng giẫm đinh lúc nào, cái đinh trông ra sao, và mình chảy máu nhiều thế nào.

Thế thôi, tôi viết vẩn vơ. Mong các bạn trong năm mới hoặc sẽ tìm ra được một mục đích cho mình, hoặc sẽ tiến gần hơn đến mục đích mà bạn vốn đã nhìn ra.

Tôi đang viết trở lại, vì dù mục đích cuộc đời này là thế nào đi chăng nữa, tôi sẽ không bao giờ dừng viết được.

[Tản mạn] Doãn

Khi viết bài này, tôi có băn khoăn là nên viết Dzoãn hay Doãn. Thông thường khi cô xuất hiện trên truyền hình, chữ Dzoãn khá Tây xuất hiện. Cá nhân tôi nghĩ tiếng Việt mình không có chữ “z”, có chăng do cô là người Bắc nhưng ở trong Nam, mà người Nam nói chữ “d” không như người Bắc, nên đài truyền hình thêm chữ “z” vào để phát âm đúng giọng Bắc, vô tình trở thành thương hiệu Dzoãn. Thiển ý của tôi là vậy thôi, chứ thực hư ra sao thì tôi chưa tìm được bài báo nào để xác nhận cả.

Viết về cô Nguyễn Doãn Cẩm Vân, tôi nghĩ ngay đến miền Bắc, đến Hà Nội.

Tôi chưa bao giờ nghe hay thấy một người nào toát lên chất Bắc như cô, Bắc đến nỗi ở trong Nam từ bé rồi mà cung cách, cách ăn nói, cách nghĩ và nấu ăn vẫn Bắc vô cùng. Tôi rất thích cô giảng về bún thang, đậu phụ rán tẩm hành, nộm hoa chuối, cà bung, bún bung, giả cầy. Tôi nghĩ cô là đầu bếp chuyên nghiệp, nấu món miền Trung và miền Nam cũng ngon thôi, nhưng cô chỉ giảng hay nhất khi dạy món Bắc. Tôi vẫn tin món ăn ngon và in vào tâm trí một người, đi qua bao năm tháng là vì tình cảm gia đình, đặc biệt là tình cảm với những người mẹ Việt Nam rất đỗi tuyệt vời.

Cô Vân là người đầu bếp duy nhất mà tôi thích cả phần nghe lẫn phần nhìn. Những đầu bếp khác xuất hiện trên truyền hình rất nhiều, đặc biệt gần đây có nhiều đầu bếp trẻ trung, sôi động hơn, giả như cô Diệu Thảo cũng rất hay. Vậy nhưng ít có người dạy nấu ăn nào “hút” tôi như cô Vân được, tức là nhìn món ăn ngon lành thôi chưa đủ, mà còn phải nghe cô nói cái gì, cô thái rau thái thịt ra sao, và món ăn có ý nghĩa gì hay không. Sức hút đặc biệt này có lẽ đến từ nghề dạy Văn lúc trước của cô.

Cảm tình tôi dành cho cô có lẽ bắt nguồn từ việc tôi quý mến những thầy cô giáo dạy Văn. Không biết các bạn khác thế nào, chứ cá nhân tôi may mắn gặp được nhiều thầy cô giáo dạy Văn rất hay. Đôi khi cũng khuôn mẫu đấy, nhưng đa số các thầy cô đều dạy rất có tâm. Tôi nhớ lúc lớp ba, chỉ mới tám tuổi thôi, đã được một thầy giáo già giảng bài “Nắng mới” của Lưu Trọng Lư. Hoặc một cô giáo dạy cho lũ học trò cấp một biết bao nhiêu ca dao, tục ngữ, khơi gợi niềm yêu thích tìm tòi và học hỏi kho tàng triết lý quý giá ấy.

Cô Vân hay với tôi cũng vì lẽ đấy. Cách cô dạy rất gợi. Giả như lúc xem bài bún thang của cô, nghe cô bảo người Bắc ngày xưa hay trình bày những món bún trong bát chiết yêu, tôi lại muốn biết bát chiết yêu là gì và vì sao phải dùng loại bát đặc biệt ấy. Hay như lúc cô dạy cách làm tôm chấy cho món bánh bèo miền Trung, cô bảo người Huế thường không xay nhuyễn thịt tôm gần giống bột tiêu để rắc như người Sài Gòn mà chỉ giã sao cho còn giữ chút hình dáng thịt tôm và vị tôm.

Những chi tiết trên không biết có đúng thực tế không. Có vài bạn miền Trung bảo cô nấu không giống miền Trung. Vài bạn miền Bắc bảo cô nấu chưa đúng chuẩn Bắc. Có lẽ vì thời gian thay đổi, cách nấu và thưởng thức cũng thay đổi theo. Thậm chí là trong cùng một thời kỳ, mỗi gia đình lại có cách chế biến của riêng mình. Điều tôi quý ở cô Vân không phải là độ chính xác cần phải đem ra chứng thực, mà tôi quý cái tâm của người làm nghề dạy nấu ăn.

Tôi để ý là cô Vân ít dạy món Tây món Tàu, có lẽ vì hình ảnh của cô phù hợp với những món ăn Việt Nam. Cứ phải thấy nước mắm hay mắm tôm thì mới đúng là cô Vân nhất. Trong các món ăn Việt, cô cũng bảo thích “món” nước mắm nhất. Tuy nước mắm chỉ là một gia vị thôi, nhưng người Việt chúng ta tạo ra món kho quẹt (miền Nam) hay nước mắm chưng (miền Bắc) rất ngon. Cô có thể kỳ công làm bún chả bún thang, nhưng Việt nhất lại là việc cô thích nước mắm mà thôi.

Gần đây, cô chủ yếu dạy nấu ăn chay và thực hiện những chương trình Phật giáo. Đây cũng là hướng đi có thể hiểu được của một người phụ nữ đã trải qua nhiều thăng trấm của cuộc đời. Những bài giảng của cô vẫn hay như thế, và cô vẫn điềm tĩnh như thế trong từng câu nói. Điềm đạm như thế mà người phụ nữ này tự bươn chải nuôi con, học lái xe khi tuổi đã xế chiều, dám xông pha vào lĩnh vực kinh doanh dù không quá thành công.

Không nói nhiều về con người cô nữa, có lẽ các bạn ai đã từng xem cô thì đã biết hết rồi. Xin được chia sẻ một đoạn clip rất quý của chương trình “Người đương thời” mà tôi yêu thích. Đoạn video này nói lên được rất nhiều về cuộc đời và nhân sinh quan của cô. Có một vài người nhận xét là cô vẫn còn giữ cái tự hào quá cao để theo Phật, nhưng tôi nghĩ một người đi qua nhiều sự kiện như thế trong đời thì có quyền được tự hào. Cô tự hào nhưng không tự cao, thế là tốt lắm rồi.

[Tản mạn] Sài Gòn

Xin bắt đầu bài viết “Sài Gòn” một cách hơi kém duyên là…viết về Hà Nội. Tôi thuộc nhiều bài hát về Hà Nội, có khi đi trên đường New York lại lẩm nhẩm “nhớ phố Quang Trung đường Nguyễn Du, những đêm hoa sữa thơm nồng” dù chẳng biết hai con phố này trông ra sao và hoa sữa thơm thế nào. Tạm gác chuyện mình hay giả vờ sâu sắc sang một bên, tôi tự hỏi sao mình không nhớ hát bài nào về Sài Gòn. Rồi lại tự hỏi, Sài Gòn có cái gì để thành bài hát?

Chắc chắn không phải là hồ Con Rùa rồi.

Tôi, và có lẽ nhiều người khác nữa, thích Hà Nội vì hồ Gươm. Buổi sáng mát trời, đi dạo hồ Gươm rất thú vị. Chưa nói đến phố cổ thâm nâu hay cây bàng lá đỏ, chỉ cần nhìn cái hồ thôi là mồm đã bật ra thơ, ra nhạc rồi. Chẳng thế mà Hà Nội bắt hồn nghệ sĩ hơn bất kỳ thành phố nào trong nước.

Thế thì Sài Gòn có cái gì dể người ta mơ về rồi viết nhạc, viết thơ?

Thực ra, bất kỳ nơi chốn nào cũng có thể đi vào thơ, vào nhạc được, bởi tình yêu cho một địa danh là tình yêu cho những kỷ niệm. Sài Gòn có thể không có nhiều thứ gợi ngòi bút như Hà Nội, nhưng mỗi người Sài Gòn sẽ giữ riêng mình một vài góc yêu thương.

Góc thứ nhất của tôi là trường Lê Hồng Phong. Trường xây theo kiến trúc Pháp nhưng trông không già nua chút nào. Cái buồn, cái đẹp của dãy hành lang rộng dài, của từng viên mái ngói nâu đỏ, của hoa điệp (*) vàng rải ướt sân mưa là một nỗi buồn vừa phải tuổi học trò. Người ta đi qua rồi hồi tưởng chứ không nhốt mình trong quá khứ. Thời cấp ba rất ngắn, chỉ có ba năm thôi, nhưng ai nhớ về cũng thấy nhiều kỷ niệm. Tuổi đang lớn, tuổi thích mà tưởng yêu, tuổi thương ai quên ai giận hờn, tuổi tưởng tượng và mơ mộng ban ngày nhưng cũng bắt đầu nghĩ về thực tế.

Góc thứ hai là chợ Nguyễn Tri Phương. Chợ bán đủ thức ăn ba miền, từ bún riêu bún mọc bún chả miền Bắc, bánh bèo bánh nậm bún bò miền Trung, cho đến cơm tấm bún mắm miền Nam. Nhắc đến Sài Gòn, ai cũng nhắc chợ Bến Thành, nhưng tôi thích chợ Nguyễn Tri Phương hơn vì chợ này không phải là địa điểm du lịch. Gần chợ chỗ đối diện trường Nguyễn Tri Phương là một dãy các hàng nghêu sò ốc hến vừa rẻ vừa ngon. Tôi cũng nhớ hoài hàng bánh cuốn đường Ba Tháng Hai ngay ngoài chợ. Mẹ chở đi ăn bánh cuốn, uống sữa đậu nành, muốn ăn là phải đi sớm vì quán bán hết rất nhanh, thế nên hôm nào được ăn sáng với bánh cuốn là vui lắm.

Góc thứ ba là công viên Phú Lâm. Công viên không to đẹp như Tao Đàn, nhưng lúc bé tôi rất thích ra đây chơi. Chơi gì không nhớ rõ, chỉ nhớ là thích được đi chơi công viên. Chơi đến lúc chiều tối mới đi về, thấy sợ hai hàng cây cao như muốn nuốt chửng mình. Ngoài công viên còn có một hàng cháo lá dứa, thuở bé thích ăn vì cháo có màu xanh, nhưng không bao giờ ăn hết vì tô cháo to quá. Nhớ cả buổi sáng đi tập thể dục trong công viên với ba, ba bảo đi đứng gì mà rút cả hai vai lại, nhưng tập xong ba vẫn dắt đi bánh mì trứng và thịt nguội.

Những ký ức đẹp ở lại mãi với thời gian, cho nên dù thực tế bây giờ không đẹp như trong hồi ức, tôi vẫn yêu Sài Gòn vì những góc nhỏ rất bình thường như thế. Những ký ức này không thể đi vào thơ vào nhạc được, bởi người ta có thể hát về một con phố Hà Nội, nhưng không ai hát về một con đường Sài Gòn. Nhưng mà chẳng sao cả, người Sài Gòn không để tâm, vẫn hướng về Sài Gòn khi xa và nhớ về ký ức tuổi thơ bình yên giản dị. Không hề muốn quay về lúc thơ bé vì học hành khi xưa cũng rất cực khổ, nhưng khi đi làm ở nơi xứ người rồi, tỉnh dậy một sáng chủ nhật mưa, mới thấy nhớ những lúc mưa Sài Gòn vừa tạnh, mẹ mua cho quà rong thích biết bao nhiêu, và mình ở đây cô đơn như thế nào.

Thôi thì viết một bài như thế này cho Sài Gòn để biết mình cũng nhớ một bài hát rất hay về Sài Gòn đấy.

em còn nhớ hay em đã quên
nhớ Sài Gòn mưa rồi chợt nắng

Người yêu gì mà tính tình thất thường thế. Vậy mà mình cũng yêu, lạ thiệt!

 

(*) Sau này có người bảo là mọi người lầm rồi, cây trong sân trường không phải cây điệp đâu, nhưng tôi không nhớ người ta nói là cây gì nên thôi, cứ theo miệng đại đa số mà gọi điêu là cây điệp vậy.