[Tản mạn] Thu

Tôi biết đến cô Lệ Thu nói riêng và các ca sĩ trước 1975 nói chung là nhờ mẹ. Mẹ bảo ngày xưa có cô Thái Thanh hát rất hay nhạc Phạm Duy, có cô Khánh Ly gắn liền với nhạc Trịnh Công Sơn, riêng cô Lệ Thu thì không gắn với một nhạc sĩ nào cả. Ấy thế mà mẹ thích nhất cô Lệ Thu. Tôi còn nhớ mẹ nằm võng, nghe “Kẻ ở – Mai chị về” của Cung Tiến hay “Xin còn gọi tên nhau” của Trường Sa, miệng lẩm nhẩm hát theo.

“Giọng hát vàng ròng” của cô Lệ Thu lúc còn trẻ thì khó có ai bằng được ở độ trữ tình dù cách hát không quá màu sắc. Có lẽ đây là giọng hát gần gũi nhất với các thế hệ sau này, vì dù cách phát âm nhả chữ vẫn mang đậm “hương xưa”, giọng hát Lệ Thu không quá mùi như Thái Thanh hay nặng nề như Khánh Ly. Vẻ đẹp của giọng hát Lệ Thu nằm ở những cao trào vang, sáng, mạnh mẽ và đầy nội lực.

Một điểm đặc biệt nữa là độ rung cuối câu  chữ. Cô rung nhiều, đều và rất rõ nhưng không tạo cảm giác khoe mẽ khiến người nghe “bội thực”. Độ rung đặc biệt này tăng thêm phần rực rỡ và trang trọng cho giọng hát, khi được sử dụng ở những nốt cao chói vói thì ánh chất “vàng ròng” rất rõ khiến người nghe thấy…sướng tai. Một ví dụ điển hình là trong bài “Tình khúc thứ nhất” của Vũ Thành An, cô hát hai chữ “giông bão” đẹp huy hoàng – ướt át nhưng rực lửa, uỷ mị nhưng đầy say mê. “Vàng” nhất của nhạc vàng chắc chỉ đến thế này mà thôi.

Tôi cũng thích cách phát âm nhả chữ của giọng hát Lệ Thu. Không cường điệu như Thái Thanh hay hờ hững như Khánh Ly, cô Lệ Thu phát âm chắc gọn từng con chữ, đĩnh đạc nhưng thoải mái và gần gũi. Sinh ra ở Hải Phòng (trước Vũ Thị Phượng đã có một người làm minh chứng cho con gái Hải Phòng phóng khoáng, mạnh mẽ trong cách ăn nói, hát hò nhé), trải qua thời thơ ấu ở Hà Đông, và thành danh ở Sài Gòn, cô nói và hát giọng Bắc chuẩn, dễ nghe và không tạo cảm giác chua gắt.

Dù không gắn tên tuổi mình với một nhạc sĩ nào, giọng hát Lệ Thu vẫn được khán giả và người trong nghề yêu mến. Những ai yêu quý “Hương xưa” của Cung Tiến, “Tình khúc thứ nhất” của Vũ Thành An, “Ngậm ngùi” của Phạm Duy, “Hạ Trắng” của Trịnh Công Sơn đều phải công nhận khó có giọng hát nào vượt qua giọng hát Lệ Thu ở những bài này. Riêng nhạc sĩ Phạm Duy còn yêu quý cô mà viết tặng bài “Nước mắt mùa thu”. “Giọng ca buồn bã vào trong đời úa” sinh ra là để khóc, “khóc cho cuộc tình”, “khóc thân phận mình” và hơn cả là “cho đời mất thần linh”. Có ai hát một từ “buồn bã” thôi mà khiến người nghe thấy tan nát cả trái tim cho tình yêu và cuộc đời như thế?

Nhắc đến cô Lệ Thu, tôi còn nhớ đến cặp song ca Lệ Thu – Khánh Ly tạo ra sức hút rất đặc biệt, gần giống như Thanh Lam – Hồng Nhung vậy. Nói vui bên lề một tí là có vài điểm tương đồng ở hai cặp đôi này, chẳng hạn như có một cô chị đầy đặn và một cô em gầy gò. Cô chị giọng mạnh hơn nhưng lại thường bè cho cô em. Giọng cô em hào sảng, vô tình lại rất hợp với nhạc Trịnh. Và đặc biệt, dù hai màu giọng khác nhau, khi quyện vào nhau lại hoà hợp không ngờ.

Chỉ tiếc là bây giờ, khi giọng hát Khánh Ly vẫn còn vang vọng khán phòng, giọng hát Lệ Thu đã khô cứng và đục nghẽn rất nhiều. Có lẽ thời gian vô tình không tha cho bất kỳ loại vàng nào, kể cả “vàng ròng” hay “vàng mười” thì cũng phải chịu thua. Thôi thì những ai đã nghe cô Lệ Thu hát lúc còn trẻ sẽ luôn giữ mãi trong lòng cảm xúc dạt dào khi cô tỏa sáng chói lói trong những tình khúc vàng vượt thời gian.

Xin chia sẻ một bài hát rất hay nhưng ít người biết của nhạc sĩ Phạm Duy được cô Lệ Thu trình bày rất thành công. Có một điều lạ là tôi thích nghe cô Lệ Thu hát về cái chết trong “Đừng bỏ em một mình” và đặc biệt là “Nếu một mai em sẽ qua đời”. Bài này có được Nguyên Thảo hát lại, nhưng tôi không thích chỗ chị Thảo sửa lời bài hát và hát “trông vời vợi”. Cô Lệ Thu hát đúng từ “vòi vói”; cao vòi vói mới lột tả được hết sự cuồng vĩ và bi tráng của tình yêu mà các thi sĩ, nhạc sĩ ngày xưa muốn lột tả. Người trẻ có thể gắn mắc “sến”, nhưng cách thể hiện này có một sự quyến rũ đặc biệt mà giọng hát Lệ Thu truyền tải vô cùng thành công.

Sến không ngần ngại, sống là để yêu, yêu đến chết được ngày mai – nỗi đau huy hoàng đẹp đẽ đó sẽ khó có ai lột tả được như Lệ Thu.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s